HAIL – Eigenlijk kan het niet, dat Roger Grouwels ook na de loodzware marathon-etappe nog steeds meedoet in de Dakar Rally. Want wat hij en zijn navigator Rudolf Meijer woensdag en donderdag hebben meegemaakt, leek een recept voor gegarandeerde uitval. Maar nee. Het duo van het Shiver Offroad-team doet wonder boven wonder nog steeds mee in het Ultimate-klassement. De uitslagen? Woensdag 63ste, donderdag 50ste. Nee, dat was niet geweldig, erkende Grouwels, maar o, wat was hij blij dat hij het bivak in Hail gehaald had. “Twee zware dagen. Zware dagen ook voor het klassement.” En dat begon woensdag al bij kilometer 128 van de special. “Daar hebben we ons in een zandbed op een doodlopend spoor vastgereden. Toen dachten we: we rijden terug naar het goede spoor, maar dat ging niet. We dachten dat we ons ingegraven hadden. Toen we waren uitgestapt bleek dat de koppeling eruit was geknald. Dit is einde verhaal, dachten we.” Een dag van afzien Gelukkig bleek het uiteindelijk niet zo erg. Maar een dag van afzien resteerde. “We hebben er zitten wachten op de servicetruck. Die kwam na drie uur aanrijden. Die heeft ons uit onze benarde positie weggetrokken en moest toen weer door.” “Met de spullen die we van de servicetruck gekregen hadden hebben we alles zo goed mogelijk proberen te fiksen en om 17.00 uur konden we verder. Toen moesten we nog meer dan 250 kilometer door het donker naar het bivak. Daar kwamen we pas om 21.30 uur aan.” Overlevingspakket Daar kregen Grouwels en Meijer als een van de allerlaatsten een tentje, matrasje en slaapzak en een overlevingspakket uitgereikt. “Appeltje erbij, appelsapje. En toen lekker in de kou overnachten. Het koelt heel snel af in de woestijn. Vorig jaar had ik ijskoude voeten. Ik dacht: dat gaat me dit jaar niet meer gebeuren. Dus had ik thermo-ondergoed en dikke wollen sokken aangedaan. Ik heb het niet koud gehad.” De auto intussen zo goed en zo kwaad als het ging gerepareerd, konden ze donderdag zowaar hun weg vervolgen. “Vanmorgen moesten we als laatste starten. Alle paden waren helemaal aan gort gereden. De trucks hadden gigantische sleuven gemaakt, stenen waren afgebrokkeld. Erger kon het gewoon niet. En dan reden we ook nog eens in het stof van buggy’s voor ons.”  Koppeling en banden in ere houden Dat was dan nog niet het ergste. Grouwels: “Iedere keer als we moesten stoppen, sloeg de motor uit. Dat was gisteren (woensdag, red.) en vandaag ook nog zo. Rustig rijden, de koppeling en de banden in ere houden. Het was een heel riedeltje waarmee we rekening moesten houden, anders konden we weleens uitvallen.” Maar wacht, er was nog meer! “Bij kilometer 150 reden we twee banden lek en vervolgens moesten we nog 250 kilometer met een halve koppeling alles uitrijden, maar we hebben het gered. We zitten nog in de race. We zijn blij en opgelucht dat we nog meedoen. Het zat allemaal op het randje.”

HAIL –  Twee dagen afzien, een bivak midden in de woestijn zonder service en het nodige malheur: de eerste marathonetappe in de Dakar Rally werd een slijtageslag voor Ales Loprais en Vaidotas Zala van Team De Rooy FPT. Beiden truck-coureurs waren blij donderdag in het bivak in Hail te zijn. De schade bleef gelukkig beperkt: Loprais werd op beide dagen vierde, Zala werd derde en vijfde.    “Het was een van de zwaarste etappes die ik ooit heb gereden”, zei Loprais onomwonden. “We hebben woensdagavond veel aan de truck moeten sleutelen in het bivak. We hadden problemen met de transmissie en wat brandstofproblemen. Het is een wonder dat we nog steeds in de race zijn.” Probleem Het probleem met de aandrijflijn, dat al aan het begin van de eerste marathondag opspeelde, kostte Loprais en zijn bemanning veel tijd en een goede startpositie voor het vervolg op donderdag. “Dat zorgde voor een uitdaging, omdat de auto niet meer zoveel tractie had en we ervoor moesten zorgen dat de tweede as niet brak”, legde de Tsjech uit. “We verloren daarnaast nog wat tijd toen we vast kwamen te zitten in het stof achter andere auto’s. Maar ik ben dankbaar dat we hier zijn. En nu geloof ik dat we eindelijk onze eerste foutloze etappe zonder technische problemen zullen hebben en dat we daar zullen finishen waar we thuishoren. Ik geloof in een goed resultaat en dat het geluk zal komen.” Echt zware dagen Zijn teamgenoot Zala sprak van ‘echt zware dagen’. Het was 800 kilometer aan etappes, veel kilometers rotsachtig terrein. We moesten echt heel veel aan bandenbeheer doen. De eerste dag verliep redelijk goed, maar dertig kilometer voor de finish kregen we de eerste lekke band. Toen bleek dat de reserveband een velg had die niet paste en moesten we de andere reserveband erop leggen.” Dat betekende tijdens het tweede deel op donderdag voorzichtig aan doen. “Maar vandaag kregen we vijftig kilometer na de start al de eerste lekke band. We hadden er nog maar één over, dus moesten we vaart minderen om de finish te halen.” En toch reed Zala helaas opnieuw lek. “We een lekke band met een steentje in de band. Die liep langzaam leeg. We konden niet meer wisselen, en dat steentje zat er daardoor 200 kilometer lang in. Pas in de laatste vijftig kilometer kwam het steentje los en werd het gat in de band groter. Gelukkig kun je blijven rijden met een langzaam lekkende band en een compressor die meer lucht pompt dan eruit stroomt. Maar we hebben de laatste kilometers afgeteld. We kijken uit naar de rustdag.” Maar eerst nog de etappe van vrijdag, en die is lang: maar liefst 920 kilometer lang, waarvan 331 kilometer specials stage. Zala: “Dat wordt een vrij moeilijke etappe. Veel duinen, en dat is lastig met de grote massa van de truck. Zeker omdat sommige erg zacht zijn. En richting Riyad verwachten we rotsachtige stukken. We moet gewoon rijden en dan maar zien waar we uitkomen.   /////////////////   Team De Rooy FPT Battles Through First Dakar Rally Marathon, Heads Into Final Stage Before Rest Day With Confidence HAIL – Two grueling days, a bivouac in the middle of the desert with no service, and plenty of bad luck: the first marathon stage of the Dakar Rally turned into a war of attrition for Ales Loprais and Vaidotas Zala of Team De Rooy FPT. Both truck drivers were glad to roll into the bivouac in Hail on Thursday. Fortunately, the damage was limited: Loprais finished fourth on both days, while Zala came in third and fifth. “It was one of the toughest stages I’ve ever raced,” Loprais said. “We had to do a lot of work on the truck Wednesday night at the bivouac. We had transmission issues and some fuel problems. It’s a miracle we’re still running.” Problem The drivetrain problem, which had already surfaced at the start of the first marathon day, cost Loprais and his crew a lot of time and a good starting position for Thursday’s continuation. “That created a challenge, because the truck no longer had as much traction and we had to make sure the second axle didn’t break,” the Czech driver explained. “We also lost some time when we got stuck in the dust behind other vehicles. But I’m grateful we made it here. And now I believe we’ll finally have our first clean stage without any mechanical issues and finish where we belong. I believe we’ll get a good result and that our luck’s about to change.” Really Tough Days Teammate Zala called them ‘really tough days’. “It was 800 kilometers of stages, lots of rocky terrain. We really had to stay on top of our tires. The first day went fairly well, but thirty kilometers before the finish, we got our first flat. Then we found out the spare tire had a rim that didn’t fit, so we had to put on the other spare.” That meant taking it easy on Thursday’s second leg. “But today we got our first flat just fifty kilometers after the start. We only had one spare left, so we had to slow down to make it to the finish.” But Zala ended up with another flat anyway. “We had a puncture with a rock stuck in the tire. It was leaking slowly. We couldn’t swap it out, so that rock was stuck in there for 200 kilometers. It wasn’t until the final fifty kilometers that the rock came loose and the hole got bigger. Luckily, you can keep driving with a slow leak as long as your compressor pumps in more air than you’re losing. But we were counting down those last kilometers. We’re looking forward to the rest day.” But Friday’s stage comes first, and it’s a long one: a whopping 920 kilometers, including 331 kilometers of special stage. Zala said, “It’s going to be a pretty tough stage. Lots of dunes, which is tricky with the truck’s heavy weight. Especially since some of them are really soft. And heading toward Riyadh, we’re expecting rocky sections. We just have to drive and see where we end up.”  

HAIL –  Net zoals iedereen was het afzien geblazen voor Maik Willems tijdens de eerste marathon van de 48steDakar Rally. De autocoureur van het Bastion Hotels Dakar Team had woensdag tijdens het eerste deel een ‘loeizware’ dag, donderdag was het een stuk eenvoudiger met als respectievelijke resultaten de 48ste en 49steplek in de Ultimate-klasse.     “We zaten echt midden in de woestijn. Dat hadden ze leuk gedaan”, maakte Willems de organisatie een compliment over het bivak halverwege de marathon-etappe. “Het was wel grappig, een beetje ouderwets, zoals het vroeger was. Tentje. Slaapzakje. Iets waarvan ze zeiden dat het een matrasje was en een doosje met wat voer. Gelukkig hadden we wat eten en wijn meegenomen. Bij het vuur hebben we dat opgegeten en opgedronken. Om 21.00 uur was het afgelopen in het bivak. Iedereen was kapot.” Afgezien Hij vertelde het monter, donderdag, nadat hij zonder noemenswaardige problemen het bivak in Hail had gehaald. Maar woensdag had ook Willems afgezien, bekende hij. “Het was een loeizware dag. Een echt ouderwetse Dakar-dag, iedereen was uitgewoond toen ze in het bivak kwamen. Stenen, stenen, stenen. Het was gewoon stevig.” Toch bleven Willems en zijn navigator Jasper Riezebos echt grote malheur bespaard. Twee lekke banden, dat was alles. “We waren ruim voor het donker binnen, dus dat was geen probleem. En vanochtend moesten we lekker vroeg starten. We hebben niks bijzonders meegemaakt.” Maar toch: door die twee lekke banden van gisteren was het donderdag toch wel spannend geweest, bekende hij. “We konden ons geen lekke banden meer veroorloven. Het is toch wel wat anders. Je moest vandaag uitermate voorzichtig rijden, want je kunt je geen foutje veroorloven.” Rustiger rijden Hij vervolgde: “Je gaat gewoon wat rustiger rijden. Gelukkig is de tweede dag meestal een iets makkelijkere dag voor de bandjes, al waren er toch nog een hoop stenen bij. Maar het was een verademing vergeleken met gisteten. We hebben niet meer lek gereden.” Zijn potente Toyota Hilux had ook niks. “We zijn alleen even uit de auto geweest om te plassen. Dat was het zo ongeveer. We zijn als een speer naar huis gereden. We zijn dan ook een stuk minder moe dan gisteren.” Morgen is de laatste etappe voor de rustdag. Een lange rit van maar liefst 920 kilometer waarvan 331 kilometer special stage. Willems: “Dat wordt een heel lange dag, een duinendag. Dus dat is wel leuk. We zien morgen wel hoe het komt. En dan ’s avonds een lekkere borrel drinken, want zaterdag is het een rustdag.” 

De etappe van 8 januari vormde het tweede deel van de Marathon-refuge stage. De deelnemers sliepen in een spartaans bivak zonder hulp van hun assistentieteams. Ze moesten alle mechanische werkzaamheden zelf uitvoeren. Dit bleek een cruciale test voor zowel de coureurs als hun materiaal. Rally GP Benavides klokte de snelste tijd met een voorsprong van 3 minuten en 51 seconden op Ignacio Cornejo. De Chileen reed een sterke race voor Hero MotoSports en behaalde zijn beste resultaat van de week. Daniel Sanders completeerde het podium op 5 minuten en 50 seconden. De Australiër profiteerde van zijn gunstige startpositie en heroverde de leiding in het algemeen klassement. Bradley Cox leverde een opmerkelijke prestatie voor Sherco. De Zuid-Afrikaan finishte als vierde op 7 minuten en 22 seconden. Dit was zijn beste resultaat in vijf Dakar-deelnames. Ook Tosha Schareina en Ricky Brabec reden vooraan mee. Beiden openden de route en verzamelden navigatiebonussen. Voor Schareina viel de dag echter tegen. De Spanjaard kreeg een tijdstraf van tien minuten omdat hij niet correct tussen de vlaggen door het bivak had verlaten. Deze overtreding kostte hem de tweede plaats in het klassement. Hij zakte naar de vierde positie en staat nu 11 minuten en 59 seconden achter Sanders. Ross Branch beleefde een zware dag. Het schuim in zijn achterwiel begon na honderd kilometer te smelten. De rijder uit Botswana verloor meer dan een uur op de winnaar en zakte van de zesde naar de tiende plaats. Ook Adrien van Beveren kreeg problemen toen een draad in zijn wiel bleef haken. Hij finishte 32 minuten achter Benavides. Edgar Canet had na zijn overwinningen in de proloog en eerste etappe opnieuw pech. Hij moest stoppen na 240 kilometer vanwege problemen met het schuim in zijn achterband. De Spanjaard verloor meer dan een uur en zag zijn kansen op een topklassering vervliegen. Rally 2 Neels Theric schreef geschiedenis voor Kove door zijn tweede zege op rij te pakken. De Fransman won met 40 seconden op Konrad Dabrowski. Bijzonder was dat Theric als zevende eindigde in het overall klassement, slechts een seconde achter tweevoudig Dakar-winnaar Ricky Brabec. Ultimate Mitch Guthrie greep zijn tweede etappezege. De Amerikaan eindigde vier seconden voor teamgenoot Nani Roma. De Spanjaard kreeg echter een boete van een minuut wegens snelheidsovertredingen. Daardoor promoveerde Guthrie naar de overwinning. Martin Prokop maakte het Ford-feestje compleet met de derde plaats. Henk Lategan opende de route zonder sporen van de motoren te kunnen volgen. De Zuid-Afrikaan verloor 12 minuten en 43 seconden op Guthrie maar behield de leiding in het algemeen klassement. Nasser Al Attiyah finishte als vijftiende en blijft tweede in de strijd om de eindzege. Mattias Ekström verloor tijd maar houdt de derde positie vast. Challenger Lucas del Rio boekte zijn tweede overwinning. De Chileen won met slechts 24 seconden voorsprong op Pau Navarro en 28 seconden op Dania Akeel. Navarro nam de leiding over in het klassement. De Spanjaard heeft nu 4 minuten en 26 seconden voorsprong op Yasir Seaidan. SSV Kyle Chaney pakte zijn eerste Dakar-zege. De Amerikaan hield 51 seconden over op Francisco López. Brock Heger behield zijn comfortabele voorsprong in het algemeen klassement met 37 minuten op Xavier de Soultrait. Chaney klom naar de derde positie op 56 minuten van de leider. Trucks Martin Macik verstevigde zijn positie. De Tsjech boekte zijn tweede overwinning op rij en verdubbelde zijn voorsprong op Mitchel van den Brink tot 8 minuten en 29 seconden. Dakar-Rookie Kay Huzink kent een uitstekende start van de rally, finishte vandaag knap als tweede en staat zesde in het klassement. Stock Rokas Baciuska triomfeerde. De Litouwer won voor Stéphane Peterhansel en Sara Price. Alle drie de Defender-rijders hebben nu minimaal twee etappezeges op hun naam staan. Baciuska behoudt een comfortabele voorsprong van 44 minuten op Peterhansel in het klassement. De deelnemers keren vandaag terug naar het reguliere bivak. Morgen volgt de zesde etappe met 300 kilometer door de duinen. Voor velen wordt dit een cruciaal moment in de strijd om de eindoverwinning.

In het eerste deel van de 𝗻𝗮𝘃𝗶𝗴𝗮𝘁𝗼𝗿 𝘀𝗽𝗲𝗰𝗶𝗮𝗹 vertelde Jan Pieter meer over zijn rol als navigator. In deel twee gaan we dieper in op het roadbook, het belangrijkste instrument voor een navigator. 

De deelnemers rijden vandaag de vijfde etappe van Alula naar Hail. De tweede dag van de marathon bestaat uit een liaison van 61 kilometer en een special van 356 kilometer. De organisatie kiest voor gesplitste routes bij het ochtendlicht. Navigators in de eerste auto’s moeten hun weg vinden zonder de sporen van de motoren. De route bevat talrijke richtingsveranderingen die constante oplettendheid vereisen. Rotsachtige secties dwingen teams tot tactische keuzes tussen tempo en veiligheid. De marathon-opzet betekent dat reparaties door de bemanning zelf zijn uitgevoerd. Betrouwbaarheid wordt daarmee een belangrijke factor in het wedstrijdverloop.    

De vierde etappe van de Dakar Rally leverde nieuwe leiders op in meerdere categorieën. Tosha Schareina boekte zijn tweede opeenvolgende zege bij de motoren en deelt nu de leiding met teamgenoot Ricky Brabec. Henk Lategan greep de koppositie bij de auto’s met een overtuigende overwinning. De marathon-refuge-etappe zette alle deelnemers extra onder druk. Motoren: Schareina en Brabec delen leiding Tosha Schareina heeft de vierde etappe van de Dakar Rally op zijn naam geschreven. Schareina won de etappe met een minieme voorsprong van zes seconden op Brabec. Skyler Howes maakte het een volledig Honda-podium door als derde te finishen, tien seconden achter de winnaar. De Spanjaard boekte zijn tweede opeenvolgende zege en pakte daarmee de leiding in het algemeen klassement. Hij deelt de koppositie met teamgenoot Ricky Brabec. Beide Monster Energy Honda HRC-rijders staan na vijf dagen racen op exact dezelfde tijd, maar omdat Schareina het snelst binnen was bij de vierde etappe staat hij voorlopig op de hoogste trede. Daniel Sanders zakte terug naar de derde plaats in het klassement op 1’24”. Rally2: Eerste zege voor Neels Theric en Kove In de Rally2-klasse boekte Neels Theric zijn eerste carrièrezege. Het is ook de eerste overwinning voor het Chinese merk Kove in deze klasse. Toni Mulec eindigde als tweede op 7’35”, gevolgd door Preston Campbell op 8’41”. De twee koplopers in het Rally2-klassement kenden pech. Michael Docherty bereikte de bivouac niet door een kapot wiel. Hij krijgt een forse tijdstraf. Martim Ventura verloor bijna twee uur door mechanische problemen. Een podiumplaats lijkt nu buiten bereik. Hun tegenslag kwam Campbell goed uit. De Dakar-debutant en zoon van de Amerikaanse pionier Johnny Campbell leidt nu de stand. Hij heeft 18’38” voorsprong op Mulec. Konrad Dabrowski volgt op 20’48” met zijn KTM Duust. Het is de eerste keer dat Honda aan de leiding staat in de Rally2-klasse. De Nederlandse Ian Olthof eindigde de dag op een knappe 28e plaats in de Rally2-klasse.  Auto’s: Henk Lategan pakt de leiding Henk Lategan schreef overtuigend de autosport-etappe op zijn naam. De Zuid-Afrikaan reed zijn Toyota Hilux naar zijn vijfde Dakar-ritzege in zijn carrière. Hij zette Nasser Al-Attiyah ruim zeven minuten achter zich. Lategan pakte ook de leiding in het algemeen klassement met een voorsprong van 3’55” op de Qatarees. De Toyotas en Dacias bezetten de top van de rangschikking. De Ford Raptors blijven echter binnen bereik. Mitch Guthrie verloor veel tijd aan kop, maar Mattias Ekström en Carlos Sainz staan sterk. Ze zijn derde op 13 minuten en vierde op 15’53”. Ze beginnen de tweede helft van de marathon-refuge-etappe vanaf de twaalfde en dertiende positie. Titelhouder Yazeed Al-Rajhi ligt al vroegtijdig uit de race. De Saoediër reed al minder sterk sinds de start. Uiteindelijk stopte zijn Toyota Hilux op kilometer 234 door technische problemen. Al-Rajhi mag na de marathon-refuge-etappe nog wel starten, maar in de Dakar Experience. Je strijdt in deze competitie niet meer om een medaille of podiumplaats, maar mag nog de rally nog wel uitrijden voor de eer. Trucks: Martin Macík grijpt de leiding Martin Macík opende zijn rekening in de truckklasse. De Tsjech won de vierde etappe en pakte de leiding in het algemeen klassement. Hij maakte de grootste tijdwinst van de dag door Mitchel Van Den Brink te verdringen. De Nederlander verloor 12’49” op de finish. Hierdoor moet hij de leiding in het klassement afstaan aan Macík. Zijn voorsprong bedraagt 04’28”.  Marathon-etappe zet deelnemers onder druk Het marathon-format zet de deelnemers extra onder druk. Vannacht slapen de teams in een kale bivak zonder technische dienst. Ze moeten zelf voor reparaties zorgen met beperkte onderdelen. Morgen volgt het tweede deel van deze zware proef richting Hail.

De vierde etappe van de Dakar Rally vormt de eerste dag van een marathonetappe. Rijders en navigators leggen 451 kilometer special stage af door de woestijngebieden rondom AlUla. De liaison bedraagt 75 kilometer. Het parcours voert door open terreinen. De zigzaggende route tussen heuvels vergt frequent tempowisselingen. Dit vraagt constante alertheid van rijder en navigator. Na de finish keren deelnemers niet terug naar het hoofdbivak. Er zijn twee aparte bivaklocaties. Motorrijders kamperen apart van de FIA-teams. De voorzieningen zijn basic: tenten, een kampvuur en rantsoenenpakketten. Tijdens marathonetappes mogen concurrenten elkaar onbeperkt helpen bij reparaties. Zonder toegang tot servicetrucks moeten teams slim samenwerken. Alleen handgereedschap en meegenomen onderdelen zijn beschikbaar. Morgen volgt de tweede marathondag. Daarna keren de deelnemers pas terug naar het volledige servicebivak.

ALULA –  Als 149ste starten en als 85ste finishen, dan heb je wel iets goeds gedaan, wist ook Maik Willems. De coureur van het Bastion Hotels Dakar Team rukte tijdens de derde etappe van de Dakar Rally vol door het stof op naar voren, maakt hoegenaamd niets mee onderweg en kwam na een rit van 666 kilometer tevreden terug in het bivak van AlUla.   Als één woord van toepassing was voor de etappe van dinsdag, dan was het wel ‘stofhappen’. “Door de pech van gisteren moesten we heel laat starten. Ik geloof op plaats 149. We moesten heel veel vrachtwagens SSV en Challengers inhalen. Het beste spul rijdt niet achteraan”, begon Willems zijn relaas. “Daarna viel het wel mee. Al was het niet geweldig dat we twintig minuten moesten wachten bij het tankpunt. Maar goed, we zijn uiteindelijk gefinisht als 85ste. Dan hebben Jasper (Riezebos, zijn navigator, red,) en ik toch dik zestig auto’s ingehaald.” Vooral geduldig zijn Makkelijk was dat niet. “Je moet vooral geduldig zijn en niet geïrriteerd raken als de auto voor je na twintig keer ‘sentinellen’ niet aan de kant gaat. Uiteindelijk gaan de meeste wel opzij, hoor, maar je moet geen risico nemen. Je hebt er alleen jezelf mee.” Het was al met al ‘feitelijk een heel leuke etappe’, oordeelde Willems tevreden. “Er zat alles in, behalve duinen. We hadden lange vlaktes met snelle paden, een beetje water, trial-passages waarbij je van de ene op de andere grote steen stapt, dat vond ik heel mooi. Er zat van alles in.”  “En de etappe was lekker lang. Ik hou wel van die lange etappes. Lekker een beetje afzien, laat maar duren. Hoe langer de etappe, hoe beter wij eruit komen. Ik vind het ook wel lekker, zo’n dagvullend programma. Wij kunnen dat best aardig, moet ik zeggen.” Astronautenvoer Dat bleek dan ook wel uit de vele plaatsen die hij had goed gemaakt. En dus start Willems morgen op een stuk betere plek aan de marathon-etappe. “Nu nog snel een pakketje maken, want tijdens de marathonetappe krijg je van dat astronautenvoer, dus kijken of we dat kunnen aanvullen met wat smakelijker dingen, anders wordt het wel allemaal wel heel zuur.” Willems keek er niet in het bijzonder naar uit, bekende hij, al deed hij er ook niet moeilijk over. “Er zijn twee varianten van de overnachting tijdens een marathon-etappe: de ene is in grote tent waar alleen de bemanningen bij elkaar is en waar je allemaal kunt eten. Dat is hartstikke gezellig.” En die van morgen? “Die is wat minder. Je krijgt een tentje en een slaapzak en een matrasje. En je krijgt een pakketje voor het avondeten en het ontbijt en dat is werkelijk bij de konijnen af. Verder is er geen enkele faciliteit en je moet honderd meter lopen als je naar het toilet moet. Het hoort er gewoon bij. Gewoon doen.”